Vanop le bateau, de Concertzaal van Vooruit.

De ogen even laten rusten maar nu in alle helderheid terug.

Gesprokkeld in de voorbije, stille tijd: een herinnering aan het première-optreden van dochter Johanna & friends. Een eerste keer voor publiek, daar horen foto’s bij, vond ze. En gelijk heeft ze; want bestaat er een schonere taak voor de fotografie dan de herinnering vast te leggen?

Zowat halverwege tussen de Ronde van Vlaanderen en de kasseiklassieker Parijs-Roubaix deze foto.

Gelegenheidsfotograaf: het is een raar woord. Hij die huwelijken, dopen en jubilees in beeld brengt. Een job die aan de zakelijkheid lijkt te ontglippen. Vanwaar die job?

Mensen willen bijzondere momenten vasthouden bij wijze van foto’s. Ook soms op ‘bewegende’ film, al is er iets wat mensen naar ’stille’ foto’s doet grijpen. Fotografie beleeft dan ook een ware hype.

Zwangerschap, de babytijd, communies en lentefeesten, huwelijken… we willen het vereeuwigen. En het hoort tot onze traditie. In Frankrijk, bijvoorbeeld, is er lang niet zo’n gewoonte van huwelijksreportages. Voor onze huwelijksfotografie halen de, op het vlak van fotografie, traditioneel denkende Noren de neus op.

Plaatsgebonden gewoontes dus. Locale manieren om met ‘gelegenheden’ om te gaan.

Paul verjaarde. Een massa meevierende vrienden. Een mens kan er een heel reeksje beelden bij mekaar schieten.

Toch zoek ik ook graag een beeld dat aan het moment of de gelegenheid ontsnapt. Iets dat kan blijven. Niet gebonden is aan het event. Niet verstoord wordt door duvelglazen of een puntzak friet.

Met Paul en Mieke ontvluchtte ik dus even het feest. Twee verdiepingen boven het feestgedruis. Het duurde twee minuten, en we maakten dit beeldje. Voor later.

Dan trekken we met z’n allen naar buiten, net voor de zon ondergaat. En dan kijken we. We kijken en kijken tot we zien. Tot we zien hoe de zakkende zon haar schaduwen werpt. Hoe het donker wordt. Hoe sterk gericht licht overgaat in onrechtstreeks licht eens de zon verdwenen is. Een kwestie van minuten. En van kijken.

Zo verloopt het in de avondlessen.

En dan komen we weer binnen in het gebouw. En we kijken. En zien van waar het lamplicht komt. En niet komt. En hoe contrasten gevormd worden. De zo nodige contrasten. De bouwstenen van onze zwartwitfotografie.

Soms maken we ook zelf wat licht. Flitsen we een beetje bij. En gebruiken we wat er al is.

Licht, we zien het alle dagen. Maar kijken we er ook naar?

En om het onszelf te leren, maken we er dan een fotootje mee. Zoals van Sandra.

Leg het maar uit aan mensen die fotografie willen begrijpen. Grotere diafragmaopeningen krijgen een kleiner diafragmagetal. En 250, 500 en 1000 staan voor veel kortere sluitertijden dan 4, 8 en 15. Niks voor de logische, ernstige mens.

Fotografen zijn dan ook uit een apart hout gesneden. Ooit al eens een zwaarmoedige fotograaf ontmoet? Neen dus, wie zwaarmoedig is, uit zich in andere communicatievormen dan fotografie. Fotografie heeft frisheid en speelsheid in de genen. Geen bedrukte toestanden.

Tijdens mijn lessen stuit ik dan ook vaak op de… spelende mens. De homo ludens.

Tony plantte zijn statief op de Gentse kasseien en zag tot zijn voldoening enkele seconden later dit zelfportret verschijnen. Over de brug kwam net een bus voorbij…

Zwartwitfotografie bestaat iets langer dan het belgenlandje. Zo rond 1825 slaagde men er voor het eerst in een beeld vast te houden. Een beeld, nou ja, helderheden waren het. Want de werkelijkheid bestaat in kleur maar de eerste foto’s uiteraard in zwartwit.

Zo’n veertig jaar later was men al druk doende met experimenten in kleur. Een Schotse natuurkundige, James Clerk Maxwell, toonde tijdens een lezing al een eerste kleurenbeeld. Hij had drie deelopnamen gemaakt van eenzelfde onderwerp, elke deelopname doorheen een verschillend filter. Tijdens de lezing projecteerde (voor ‘beamen’ was het toen nog iets te vroeg) hij de drie beelden doorheen hetzelfde filter waarmee ze waren gemaakt, over elkaar. En waarlijk, de aanwezigen zagen het beeld in kleur. Wat hij had gefotografeerd? Gewoon een stuk stof, een Schotse ruit.

Maar het ene na het andere kleurenexperiment sneuvelde, en het duurde tot 1907 voor de kleurenfotografie echt klaar was voor gebruik. Dikke honderd jaar geleden dus.

Mij stemt het blij dat er kleurenfotografie bestaat. Al was het maar voor het portretje van Joke. Ik fotografeerde haar jaren geleden, toen nog rosharig. En kijk nu. Als er geen kleurenfotografie bestond, moesten ze die uitvinden…