Rond deze tijd eindigen ook de cursussen in het volwassenenonderwijs. Als afsluiting van zo’n cursus zouden we eens een avondje het bos intrekken. Niet om er te ravotten, maar veel verschil maakte het niet uit toen we met ons groepje over de krakende takken stapten. We sleurden zes flitstoortsen mee. En apparatuur om ‘mist’ in de bomen te jagen. Ja, het werd zoeken en kijken om tot een juiste lichtbalans te komen tussen mist, model en de boomschors op de voorgrond.

Na een paar uur voorbereiding konden we dan die ene foto maken. Een avond lang werken voor één beeld.

Het is de realisatie van volgende fotografen: An Willems, Koen Willaert, Liliane Van Waes, Stefaan Van den Bossche, Alex Van den Berghe, Leen Van Den Abeele, Jorn Urbain, Brecht Traen, Kurt Thanghe, Ann Strobbe, Saartje Sonck, Margot Martens, Marijke Gasthuys en Henk Beaurain.

Heerlijk is het te fotograferen met zo’n ‘bende’.

Maak maar eens een portretje ‘met vage achtergrond’. Zou je zo’n vage achtergrond ook werkelijk kunnen zien, los van de foto? Neen dus.

En op die elan van verschillen, gaan we dan dieper in. Tot we uitkomen bij ‘fotograferen wat niet bestaat’, door te spelen met de mechanische eigenschappen van het toestel.

Best leuk, zo’n speeltuin voor volwassenen. Met onvoorspelbare resultaten:

De kracht van de zon, het is met geen andere lichtbron te vergelijken.

En kijk, daar was Yasmina weer in de les. We fotografeerden bij  ondergaande zon, in tegenlicht, en zagen  enkel haar silhouet. Moeilijk is het dan om in te schatten hoe je het omgevingslicht laat meespelen en hoe sterk je flitsen zal. Dat het effect raak zal zijn, kan je vooraf weten. Beide lichtbronnen, zon en flitser, staan nagenoeg diametraal tegenover elkaar.

Zon die over de kasseitjes schuift, is makkelijk te meten. Gewoon op een deeltje grijze kasseien dat wel door het zonlicht wordt beschenen, maar niet voor rechtstreekse zonlichtreflectie zorgt. Het flitslicht, dat is even inschatten. Hier werd gewerkt op een kwartkracht, wat normaal is als je met opening 11 aan de slag bent.

En voila, uit het donkere silhouet komt Yasmina kleurrijk te voorschijn.

Beide lichthoeveelheden hebben hun eigenheid. Het omgevingslicht is overal aanwezig; het flitslicht slechts op een kleine plek. Het flitslicht is een puntlicht, terwijl het omgevingslicht dit slechts heel uitzonderlijk is. En als we ons echt zouden verdiepen in het karakter van omgevingslicht en flitslicht, dan zouden we een paar boekjes kunnen volschrijven.

Er zijn dus plaatsen in een geflitste foto waar enkel het omgevingslicht aanwezig is, andere plaatsen waar het omgevingslicht helemaal overruled wordt door het flitslicht en plaatsen waar je de optelsom hebt van omgevingslicht en flitslicht.

Van die laatste, de combinatie van omgevingslicht en flitslicht probeer ik mijn hoofdlichtbron te maken. Dan rest er mij nog voldoende om effectlicht te creëren (waar het flitslicht heerst) en om het verschil te maken met het loutere omgevingslicht.

Yasmina illustreert dit alles hier voorbeeldig! De foto vond meteen zijn weg naar haar Facebook.

Ons groepje Objectfotografen zette gisteren de tanden in een lekker onderdeel van de productfotografie, namelijk de culinaire fotografie. We zouden een kookboekje illustreren. Neen, niet ons initiatief, maar wel van Ruth en een aantal collega’s die reumapatiënten op die manier voedingsadvies willen verstrekken. Wij, wij beten ons vast in de fotografie.

Dertien fotografen, zeven studiosets, een ‘onderdrukte drukte’.

Een peloton koks toverde in een mum van tijd de gerechten klaar. En dresseerde tot het een lust voor het oog werd.

Ons groepje fotografen deed waanzinnig goed werk. Het resultaat zal ongetwijfeld prachtig worden.

Henk liet alvast even in zijn kaarten kijken. Hij toont ons een eerste fotootje van de chocomousse.

Foto Henk Beaurain:

Van Ilse wou ik dit portretje maken. Eén zon, één flitser, het is vaak de mooiste lichtopstelling, zeker voor een gaaf portretje.

Als ik één rechtstreekse flitser gebruiken zou, rechts van mij, dan zouden de schaduwen heel hard en diep aftekenen. Schaduwen mogen, moeten zelfs, maar het mogen geen zwarte randen worden in het gelaat.

Dan maar tussen flitser en model een diffusiescherm geplaatst. Dat neemt op zich al een stopje licht weg van de flitser. Als je het diffusiescherm echt wil laten renderen, moet de flitser een beetje achteruit. Anders beflitst hij een te beperkt deel van het diffusievlak. En dus opnieuw verliest het flitslicht aan kracht. Tot het niet meer volstaat.

Sinds kort los ik dit op met twee flitsers die bovendien wel dicht bij het diffusiescherm mogen staan. Met twee flitsers vergroot je de lichtoppervlakte. Zo raakt het diffusiescherm toch ruim genoeg beflitst. En met een ruim beflitst diffusiescherm blijven de schaduwen weliswaar leesbaar maar worden ze heel wat zachter dan met rechtstreekse flits. In essentie blijft het één lichtbron: het diffusiescherm.

Bij de foto van Pieter richtte Lies, die de flitser aan de rechterkant hanteerde (en die ons nadien trakteerde op een stuk lekkere wortel-en-notentaart die ze samen met Mieke had gebakken), de flitser lichtjes naar boven. Zelf zorgde ik ervoor dat het omgevingslicht een extra stopje minder kreeg waardoor de duisternis inviel. Gevolg: Pieter in het licht van de flitsers, in een sandwich van duisternis.

Heel direct licht is een gesel voor een fotograaf; diffuus licht al evenzeer.

Dan halen we maar het flitslicht boven. Jeroen zag het zitten om zich een beetje ’spooky’ te laten beflitsen. Eigenlijk had er nog een flitslichtje over de kasseien moet strijken, maar daarvoor zouden we nog enkele extra flitsers nodig hebben gehad.

Ik maak er graag gebruik van om met cursisten buiten te fotograferen. Er is nog wat licht, het is niet al te koud…

Om tegen de zon in te kunnen fotograferen, wordt vaak te lang gewacht, tot de zon te zwak is geworden. Beter is iets vroeger de zon in de ogen te kijken en een paar stopjes onder te belichten. Het draagt bij tot de avondlijke sfeer.

Jawel, we hebben een paar flitsertjes aan ons toestel gekoppeld om Els te verlichten. Eentje van vooraan rechts; een andere van links achteraan. Het was kiezen: zouden we heel zachtjes flitsen, door een diffusiescherm bijvoorbeeld? Of zouden we het hardere, rechtstreekse licht aandurven. We opteerden voor het laatste. En kijk…

Een wandeling, uitwaaien, de poten strekken.

Maar eerst, zoals het geschoolde dieren past, gingen ze netjes zitten tussen zon en fotograaf.

Enkel een flitsje (kracht: +1) was nodig om de schaduwen op te helderen.

Flitsfoto’s die bij daglicht worden gemaakt, zijn in essentie twee beelden ineen: een deel van het licht is omgevingslicht, een ander deel flitslicht. Samen vormen die twee lichtbronnen één beeld.

Het komt er dus op aan de balans tussen beide op een juiste manier te sturen. Meer is er niet aan. Ook niet minder.

Het vraagt een beetje techniek, een dosis inzicht om de twee juist te meten en tegenover elkaar te doseren. Het klinkt als wiskunde, maar het is de wiskunde voorbij. Wie denkt uit de boekjes te leren hoe een subtiele balans tussen beide te realiseren, heeft het mis. Ondanks systemen als Balanced Light halen we het niet met meetbare gegevens. De basis is het inzicht, maar dan neemt het aanvoelen het over. De verfijning zit in de vingers.

Stefanie, die zelf niet onaardig fotografeert, trotseerde het laagstaande licht en liet zich af en toe een flitslichtje welgevallen.

Hier stond Stefanie in de schaduw van een dikke populier. De schaduw een tikkeltje ophelderen deden we met flits, in combinatie met een belichting die ervoor zorgde dat de achtergrond lichter werd dan hij in werkelijk was.

Maar er was zon, en dus konden we krachtiger tewerk gaan. Stefanie mocht zelfs in tegenlicht poseren. Groot voordeel: zelfs bij zonnig weer knijpt ze de ogen geenszins dicht. De zon speelt bovendien in de haren, en door daar een beetje onscherpte op te brengen, zijn die haren een tikkeltje dikker dan in het echt.

Een lage zon zorgt voor warm licht. Waarom dit dan niet gebruiken? Als zijlicht zet het wellicht het gelaat in de schaduw. Maar ook dat lossen we weer op met ons flitsje. Niet erg krachtig, maar wel heel effectief. De zon is - ere wie ere toekomt - het hoofdlicht. Invullen doen we met flits.

Tot de nieuwere mogelijkheden in het flitsen behoort het flitsen bij korte sluitertijden. Hoe tegenstrijdig het ook klinkt: de flitsduur bij heel korte sluitertijden (bv. 1/1000ste seconde) is langer dan bij langere sluitertijden (bv. 1/125ste seconde). Een langere flitsduur resulteert in warmer flitslicht en daar maken we, in combinatie met de lage zon, graag gebruik van.

Tot jolijt van Stefanie!

Ps: Bij deze foto zat de flitser verborgen achter de populier helemaal vooraan links in beeld.

Gelijk hebben ze. Ook ik ben grote voorstander van continu licht, maar het vergt heel verfijnd materiaal. Niet de lampen die voor meer hitte zorgen dan licht. Geef me dan maar de lichtprik, de studioflash, de millisecondenschicht.

Waarom was permanent licht zoveel beter? Eigenlijk zou het antwoord moeten zijn: omdat de kwaliteit van het licht mooier is. Maar dat is zo’n moeilijk meetbare factor dat je daarmee nooit gelijk halen kan. En het gebruikelijke antwoord is: omdat ik als fotograaf dan tenminste de schaduwen zie.

Nu, dit laatste is een vals argument als het om studiosituaties gaat. Een fotograaf kan zich trainen om de schaduwen te zien aan de hand van het pilootlicht. Van een fotograaf mag die lichtgevoeligheid worden verwacht.

Schaduwen laten zien, of juist opheffen, het behoort tot de lichtmogelijkheden in studio.

Robe, mooi van zichzelf, liet het licht over zich komen. Zelf vindt ze het schaduwloze beeld het bevalligst:

Maar Robe is ook een prima model om precies met schaduwen te werken. We probeerden het even uit:

Studiofotografie is een makkie, als Robe er is.

De brug over het breedste stuk van de Schelde ligt in Temse. Daar werd al in 1870  door Gustave Eiffel (jawel, van de Eiffeltoren) een spoorwegbrug over de Schelde geworpen. Ook voetgangers konden erover. Auto’s in die tijd uiteraard niet.

In de tweede wereldoorlog werd de brug om strategische redenen vernield. Ze werd echter opnieuw gebouwd en werd met haar 365 m lengte de langste brug van het land. Het was een brug met een spoorwegovergang en twee rijstroken.

Het autoverkeer nam echter toe. Een tweede brug, met nog eens twee rijstroken, drong zich op. Sinds vorig jaar is ze in gebruik.

Ik kwam nog een keertje langs Temse en zag dat de nieuwe brug - 374 m lang en dus nu de langste van ‘t land - ’s avonds een ander lichtkleurtje kreeg dan de kade langs de Schelde. Gewoon een beetje hogere kleurentemperatuur, maar het zorgt wel voor een mooi ‘kleurreliëf’.

Het vraagt erom gefotografeerd te worden.